คำโบราณกล่าวว่า "วจีคือสำเนียงเปล่งจากใจ กิริยาคือเงาแห่งใจไร้ตัวตน" นั่นก็หมายความวาจานั้นเป็นเสียงที่สะท้อนออกมาจากจิตใจของคน และการกระทำก็เปรียบดั่งเงาของความคิดที่สะท้อนออกภายนอก ฉะนั้น หากว่าจิตใจของเจ้าเป็นเช่นไร กิริยาและวาจากก็จะเผยออกมาเป็นเช่นนั้น ตรงกัน

ข้ามถ้าจิตใจของเจ้าไม่ได้เป็นอย่างนั้น ก็หาได้แสดงกิริยาและวาจาออกมาเช่นนั้นไม่

ด้วยเหตุนี้ กิริยาและวาจาที่แสดงออกมาภายนอกนั้นเป็นดั่งตัวแทนของตัวตนจริงนั่เอง แต่ธรรมนั้นมิอาจที่จะออกห่างไปแม้นเพียงชั่วขณะ เพราะฟ้าเบื้องบนไม่อาจกล่าว ดินไม่อาจเอื้อนเอ่ย ดังนั้น ความวิเศษสูงส่งของธรรมก็อยู่ที่การกระทำของพวกเจ้าแสดงออกมานั่นเอง เช่นนี้แล้ว เจ้าจะไม่สำรวมกิริยาวาจาและไม่ให้ความเคารพต่อพระพุทธะในตนได้อย่างไร

้ฟ้ามีกฎของฟ้า ประเทศชาตมีกฎหมาย สถานธรรมก็มีพุทธระเบียบ หากว่าเจ้าไม่ระมัดระวังคำพูดสร้างวจีกรรม ไม่สำรวมกิริยา เหล่านี้ไม่เพียงแต่ทำร้ายผู้อื่น สุดท้ายคนรับทุกข์ก็คือตัวเจ้าเอง เพราะเบื้องบนให้ความยุติธรรมแก่ทุกคน เป็นความเที่ยงธรรมไร้ความลำ "ความดีเพียงนิดไม่ละเลยความผิดเพียงเสี้ยวต้องสำรวจ" ดังนั้น ภายใต้กฎแห่งเหตุต้นผลกรรมที่แข็งแกร่งดั่งเหล็กกล้า ศิษย์เอ๋ย ! หากเจ้ากระทำผิดแล้ว มีหรือจะหลยพ้นจากกฎแห่งกรรมนี้ได้

ฉะนั้น ยามที่เจ้าพูดก็ไม่สมควรใช้คำพูดไปทิ่มแทงใจคนอื่น หรือใช้คำพูดทำลายชื่อเสียงของผู้อื่นยิ่งไม่ควรใช้คำพูดในทางที่ผิด เพราะถ้ากล่าวออกไปแล้ว คุณธรรมของเจ้าก็จะเสื่อมไป เจ้าจะต้องกล่าววาจาที่เป็นคุณเป็นประโยชน์แก่คนทั้งหลาย ใช้วาจานั้นเสริมสร้างคุณธรรมและสร้างงานให้เกิดผล โดยเฉพาะผู้บำเพ็ญธรรมวาจาที่กล่าวออกมาควรจะเป็นสัจธรรม สนทนาธรรมถกปัญหา ไม่พูดนินทาว่าร้ายไม่สร้างจีกรรม ไม่พูดเพ้อเจ้อ ไม่พูดไร้สาระไม่มีแก่นสาร เช่นนี้ถึงจะเรียกได้ว่า สำรวมวาจา อย่างแท้จริง

การสำรวมกิริยาก็เช่นเดียวกัน เจ้าต้องมีวาจากและการกระทำที่สอดคล้องกัน อีกทั้งต้องปฏิบัติตนเป็นแบบอย่างและต้องแสดงออกซึ่งคุณธรรมภายในเป็นปากเสียงแทนฟ้า ให้ใจตนเป็นดั่งใจฟ้า ทุกขณะจิตคิดทำเพื่อประโยชน์สุขของเวไนย์ มีความสำรวมระมัดระวังอยู่ตลอดเวลา ทั้งกายวาจาใจต้องเคร่งครัด หากปฏิบัติได้อย่างนี้แล้วเจ้าทั้งหลายก็จะปราศจากซึ่งความผิดบาป จึงจะเป็นกระบอกเสียงแทนฟ้าประกาศเผยแพร่สัจธรรม เช่นนี้ถึงจะได้ขึ้นชื่อว่าเป็นผู้บำเพ็ญตนปฏิบัติธรรมอย่างแท้จริง

**************************************